16.01.2025r. 

Temat: Zdania złożone podrzędnie z imiesłowowym równoważnikiem zdania.

Podręcznik s. 170-173

Cele:

1. Wyszukuję w tekście odpowiednie informacje 

2. Określam typy imiesłowów 

3. Tworzę imiesłowowe równoważniki zdania i przekształca je na zdania z czasownikami osobowymi 

1. Aktywne wprowadzenie:

        a. Przypominajka

2. Analiza zdań z ćwiczenia Na rozgrzewkę, s. 170 – zwrócenie uwagi na stosunek podrzędności w zdaniu z imiesłowowym równoważnikiem oraz na tożsamość podmiotów zdań składowych. 

3. Zapoznanie uczniów z informacjami na temat imiesłowowego równoważnika zdania. (Nowa wiadomość, s. 170):

4. Ćwiczenia utrwalające umiejętność budowania zdań złożonych z imiesłowowym równoważnikiem zdania. (ćw. 1. i 2., s. 171) 

5. Określenie typu relacji składniowej między zdaniem nadrzędnym a imiesłowowym równoważnikiem zdania – sporządzanie wykresów zdań złożonych. (Nowa wiadomość, ćw. 3. i 4., s. 171) 

6. Ustalenie warunków poprawności składniowej i interpunkcyjnej w zdaniach złożonych z imiesłowowym równoważnikiem zdania. (Nowa wiadomość, s. 172; ćw. 5.–8., s. 172–173) 

7. Ćwiczenia utrwalające – przekształcanie zdań, tworzenie imiesłowów przysłówkowych. (ćw. 9.–12., s. 173) 

8. Czas na ćwiczenia - "Ćwiczenia do języka polskiego" s. 32-33, ćw. 1-4.

9. Aktywne zakończenie:

        a. https://learningapps.org/view10002433

        b. https://wordwall.net/resource/12061973/polski/imies%c5%82owy-karta-pracy

        c. https://wordwall.net/pl/resource/15630133/8-imies%C5%82owowy-r%C3%B3wnowa%C5%BCnik-zdania-b%C5%82%C4%99dy-w-u%C5%BCyciu

        d. https://wordwall.net/pl/resource/14755768/polski/imies%c5%82owowy-r%c3%b3wnowa%c5%bcnik-zdania

ZAPAMIĘTAJ:

• imiesłowowy równoważnik zdania tworzy imiesłów przysłówkowy współczesny lub uprzedni;
• imiesłowowy równoważnik zdania jest zawsze podrzędny w stosunku do zdania, które określa;
• w zdaniu złożonym podrzędnie imiesłowowy równoważnik zdania zwykle pełni funkcję zdania podrzędnego okolicznikowego;
  
• na wykresie imiesłowowy równoważnik zdania oznaczany jest linią falistą;
• imiesłowowy równoważnik zdania oddziela się przecinkiem od reszty wypowiedzenia, nawet w najkrótszych zdaniach  (Śpiewał, tańcząc.)

Jeśli chcesz jeszcze poćwiczyć: https://pisupisu.pl/klasa7/imieslowowy-rownowaznik-zdania

Na koniec przypominajka o imiesłowach: https://youtu.be/4wEdB0uWcsI

a tu filmik o imiesłowowym równoważniku zdania: https://youtu.be/ppK6NYeNHHU

15.01.2025r. 

Temat: Ignacy Krasicki – dobry znajomy?

Podręcznik s. 148-149

Cele: 

1. Rozpoznaję cechy typowe dla epiki w bajkach i satyrze 

2. Wymieniam cechy gatunkowe bajki i satyry 

3. Utrwalam wiedzę dotyczącą twórczości Ignacego Krasickiego, interpretuję dzieła w kontekstach historycznoliterackim i biograficznym 

4. Omawiam satyryczny charakter ilustracji 

5. Gromadzę i porządkuję materiał rzeczowy potrzebny do opracowania wypowiedzi 

1. Aktywne wprowadzenie:

        a. https://youtu.be/eI-LflU-sIQ 

        b. https://youtu.be/t62laJjMqmU

        c. Jak wiele dzieł stworzył Krasicki? Odpowiedź znajdziecie tutaj: http://krasicki.kulturalna.com/g-1.html

        d. Sprawdź się: https://view.genial.ly/5ed16e5d67693c1203b0c21f/learning-experience-challenges-ignacy-krasicki-quiz

2. Zapoznanie uczniów z graficzną notatką podsumowującą wiadomości na temat utworów I. Krasickiego. (Co już wiemy o twórczości Ignacego Krasickiego?, s. 148):

    a. Przeczytaj cytaty – morały z utworów Ignacego Krasickiego i wyjaśnij ich sens własnymi słowami.

Próżny żal, jak mówią, po szkodzie.

(Żona modna)

Co mi dała natura, wypełniam to wiernie. Lepiej krótko, a dobrze, niż długo, a miernie.

(Słowik i szczygieł II)

Wiesz, dlaczego dzwon głośny? Bo wewnątrz jest próżny.

(Mądry i głupi)

Najciężej zacząć, pójdzie się dalej.

(Wilczek)

        b. W jaki sposób biskup Krasicki realizował w swojej twórczości hasło uczyć, bawiąc? Podaj odpowiednie przykłady.

        c. Jakie tematy pisarz poruszał w swojej twórczości? Opracuj listę motywów, które występują w bajkach i poznanej satyrze.

3. Gry dydaktyczne wykorzystujące materiał z podręcznika. (Co już wiemy o twórczości Ignacego Krasickiego?, s. 148):

        a. Krzyżówka 

4. Interpretacja wybranych cytatów z utworów I. Krasickiego, syntetyczne ujęcie problemów poruszanych w bajkach i satyrze. (ćw. 1., s. 148; 4.–6., s. 149) 

5. Aktywne zakończenie. (ćw. 2., s. 149):

        a. https://learningapps.org/973515

😀 to już wszystko na dzisiaj! Do zobaczenia na następnej lekcji. 

14.01.2025r. 

Temat: Dlaczego biskup bajki pisał? Mądrość zaklęta w formę prostą i zabawną.

Podręcznik s. 141-142 

Cele: 

1. Wskazuję w bajce cechy typowe dla epiki, znam cechy gatunkowe bajki 

2. Rozpoznaję w bajkach zwierzęcych alegorię i wiem, czemu ona służy 

3. Interpretuję bajki, oceniając przedstawione w nich postawy, wyjaśniam sens morału   

4. Wykorzystuję wiedzę o koncepcji twórczej Krasickiego „uczyć, bawiąc” do interpretacji bajek 

5. Wyszukuję i porządkuję informacje z tekstu popularnonaukowego 

6. Formułuję oceny dotyczące nauki płynącej z bajek 

1. Aktywne wprowadzenie. 

2. Zapoznanie z bajką Ignacego Krasickiego Szczur i kot. 

3. Interpretacja bajki Szczur i kot. (ćw. 1., 2., s. 141):

        a. Jakimi cechami wyróżniał się szczur, a jakimi – kot?

        b. W jakim miejscu znajdował się szczur, a w jakim – jego bracia i siostry?

        c. Jak szczur interpretował swoją sytuację?

        d. W jakiej sytuacji szczur był naprawdę?

        e.  Wyjaśnijcie dosłowne i przenośnie znaczenie sformułowania „mnie to kadzą”. 

        f. Czego uczy utwór Szczur i kot? Jaki morał z niego wynika?

4. Przypomnienie cech gatunkowych bajki. (Przypomnienie, s. 141):

        a. Podział bajek: epigramatyczne / narracyjne

        b. Cele bajek:

1. POKAZUJĄ WZÓR POSTĘPOWANIA

2. PRZEKAZUJĄ ZASADY MORALNE I WSKAZÓWKI ŻYCIOWE

3. MAJĄ POUCZYĆ CZYTELNIKA

4.MAJĄ OŚMIESZYĆ  I SKRYTYKOWAĆ LUDZKIE WADY (WADY, NIE SAMYCH LUDZI!).

5. Wyjaśnienie pojęcia alegorii. (Nowa wiadomość, ćw. 3., 4., s. 141):

        a. Bajki Ignacego Krasickiego, w których występują zwierzęta, mają najczęściej charakter alegoryczny. 

Zwierzęta obdarzone są jednoznacznymi cechami ludzkimi, np.

lis jest alegorią przebiegłości,

kruk – pychy,

sowa – mądrości.

6. Odczytanie bajki Ignacego Krasickiego Lis i osieł. 

7. Refleksja na temat przyjaźni i bycia dobrym przyjacielem – interpretacja bajki Lis i osieł (ćw. 1.–3., s. 142):

        a. Wyjaśnij, na czym polegał problem lisa.

        b. Czego alegorią jest lis przedstawiony w utworze? 

        c. Jaki morał płynie z bajki Ignacego Krasickiego? Czy – Twoim zdaniem – przesłanie tego utworu jest aktualne? Uzasadnij swoje zdanie.

        d. Co doradzisz lisowi, by ten znalazł przyjaciela? Wypisz, co lis musi w swoim życiu zmienić i jakie cechy musi w sobie rozwinąć.

        e. Czy wiecie co oznacza zwrot farbowany lis? Wyjaśnij, jak to znaczenie odnosi się do wizerunku lisa przedstawionego w bajce ,,Lis i osieł".

8. Odczytanie bajki Ignacego Krasickiego Lis i wilk. 

9. Interpretacja bajki Lis i wilk. (ćw. 1.–3., s. 142):

        a. Opiszcie swoimi słowami sytuację, w której znaleźli się tytułowi bohaterowie bajki.

        b. Dlaczego wilk odmówił udzielenia pomocy? Jak oceniasz zachowanie tego bohatera? Uzasadnij swoje zdanie. 

        c. Zacytuj morał utworu i wyjaśnij jego znaczenie. 

        d. Wyjaśnij sens powiedzenia "Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie" w kontekście bajek Lis i osieł oraz Lis i wilk.

10. Podsumowanie wiadomości o bajkach Ignacego Krasickiego. (ćw. 4., 5., s. 142):

        a. Przypomnij sobie poznane bajki Ignacego Krasickiego i powiedz, jaki wyłania się z nich obraz człowieka – jego zalet, przywar i słabości. 

        b. Jakie prawa rządzą światem zwierzęcym w bajkach? Jakie refleksje na temat relacji międzyludzkich wywołują te utwory?

ZAPAMIĘTAJCIE! Zapiszcie wnioski w zeszycie! 

Obraz świata nakreślony w bajkach Krasickiego nie jest jednoznaczny. Na swojej drodze możemy spotkać drapieżniki, które wykorzystają nasze słabości i nie pomogą nam w trudnych sytuacjach. Najczęściej jednak sami jesteśmy winni, że padamy ofiarą innych, nie mamy przyjaciół i nie możemy prosić o pomoc. Każdy musi pracować nad własnymi słabościami i wadami.

• zwierzęta są alegoriami postaw ludzkich - prezentują ludzkie wady, rzadziej zalety,
• konstrukcja bajki często oparta jest na kontraście - przeciwieństwa mają podkreślić wady i wydobyć morał,
• świat bajek zazwyczaj jawi się jako niebezpieczne miejsce, gdzie na naiwnych, bezbronnych, zadufanych czyhają liczne pułapki. Pełno tu także zwierząt głupich, próżnych, leniwych, które zazwyczaj ponoszą srogie konsekwencję swoich nieprzemyślanych działań,
• relacje międzyludzkie przedstawione w bajkach Krasickiego wymagają naprawy. Silniejsi, sprytniejsi wykorzystują słabszych i naiwnych. W bajkowym świecie brakuje miłosierdzia, współpracy, wybaczenia.

11. Aktywne zakończenie:

        a. https://learningapps.org/12393367

        b. zwierzęce alegorie w bajkach: https://wordwall.net/pl/resource/1177480/polski/bajki-krasickiego-cechy-zwierz%c4%85t-alegorie

😀 to już wszystko na dzisiaj! Do zobaczenia na następnej lekcji. 

8.01.2025r. 

Temat: Próżny żal po szkodzie – historia małżeńska pana Piotra. 

Podręcznik s. 143-147

Cele: 

1. Odnoszę się do wartości uniwersalnych, interpretując utwory 

2. Wykorzystuję przy interpretacji kontekst historyczny 

3. Posługuję się mową zależną i niezależną 

4. Stosuję środki retoryczne podczas interpretacji głosowej tekstu 

5. Bogacę zasób słów 

6. Przekształcam tekst cudzy

7. Formułuję pytania do tekstu 

8. Przygotowuję interpretację głosową tekstu 

1. Aktywne wprowadzenie:

        a. Wyjaśnijcie, na czym polega styl życia zgodny z tradycją, a na czym – zgodny z modą.

        b. Moda a tradycja – która postawa jest w życiu bardziej wartościowa? Uzasadnijcie swoją odpowiedź. 

        c. WAŻNE! Kontekst utworu - przeczytaj w podręczniku! 

2. Odczytanie satyry Ignacego Krasickiego Żona modna. 

        a. Zapoznanie z nowym gatunkiem: SATYRA

Satyra – utwór literacki ośmieszający lub piętnujący ludzkie wady, obyczaje bądź stosunki społeczne; krytyka opiera się najczęściej na karykaturalnym przedstawieniu rzeczywistości; autor zazwyczaj nie podaje propozycji rozwiązań, jego celem jest jedynie wyrażenie swojego sprzeciwu wobec istniejącego stanu rzeczy poprzez ukazanie ludzi i zjawisk w krzywym zwierciadle.

Jest to gatunek synkretyczny (mieszany) - łączy w sobie cechy:

- liryki (podział na wersy i strofy, mnogość środków artystycznych),

- epiki (fabuła, świat przedstawiony),

- dramatu (dialogi i monologi). 

3. Opracowanie ramowego planu wydarzeń. (ćw. 1., s. 147):

        a. Zapiszcie w punktach ramowy plan wydarzeń - pamiętajcie o jednolitej formie 

        b. Określcie czas i miejsce akcji utworu. 

        c. Co jest tematem tego utworu? 

4. Ustalenie problemów podjętych w satyrze. (ćw. 5., s. 147):

        a. Co Krasicki krytykuje w tym utworze? 

        b. Czy problemy poruszone przez Ignacego Krasickiego są współcześnie aktualne?

        c. https://wordwall.net/pl/resource/9728995/%C5%BCona-modna

        d. Na co zwraca uwagę tytuł utworu pt. ,,Żona modna"? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do kontekstu powstania utworu.

        e. Historia w historii - zwróćcie uwagę na fakt, iż mamy tu historię ukrytą w innej historii: opowieść o dwójce przyjaciół, z których jeden niedawno się ożenił oraz historia małżeństwa tego przyjaciela, który niedawno się ożenił. Taka kompozycja utworu nosi nazwę SZKATUŁKOWEJ. 

 

5. Charakterystyka głównych bohaterów utworu. (ćw. 2., 3., 4., s. 147):

        a. Wypełniamy kartę pracy - s. 7

        b. Zastanówcie się, w jaki sposób zostali w utworze ukazani bohaterowie? Kogo ośmieszył Ignacy Krasicki w swoim utworze?

        c.  ,,Żona modna" to utwór zamieszczony w pierwszym tomie satyr z 1779 r. Celem Krasickiego było ośmieszenie wad, które doprowadziły do upadku obyczajów i osłabienia Polski w XVIII w. Utwór ma pełnić także funkcję dydaktyczną – wskazywać sfery życia, w których ówcześni Polacy powinni dokonać zmian. Posługując się wyolbrzymieniem i ironią, autor pokazał dwie postawy ówczesnej szlachty. W ,,krzywym zwierciadle" możemy dostrzec tych, którzy tak jak żona modna bezkrytycznie ulegali modzie na francuszczyznę oraz konserwatystów takich jak pan Piotr, zamkniętych w swoim zaścianku i o ograniczonych poglądach. 

        d. Motywy literackie - zanotujcie w zeszycie:

* Kobieta, żona – Krasicki tworzy negatywny wizerunek żony bezkrytycznie przyjmującej obce wzory i mającej absurdalne żądania. Żyje w świecie romansów i marzy o tym, by być jak bohaterki jej ulubionych historii. Ona chce pławić się w liksusie i być wielką damą, a nie gospodynią. Małżeństwo jest dla niej pewnym układem, o czym mogą świadczyć zapisy w intercyzie. Nie kocha swojego męża, a jego uległość wykorzystuje dla własnych celów.

* Motyw pieniędzy (zysku), małżeństwa, mody, kosmopolityzmu.

* Ludzkie wady i słabości 

6. Wybór fragmentów ciekawych i zabawnych – głośne czytanie. Przygotowanie do głosowej interpretacji tekstu. 

7. Zadanie pracy domowej. (ćw. 6. lub ćw. 8., s. 147)

8. Lektura na egzaminie:

        a. Spójrzcie na przykładowe zadania: 

        b. karta pracy - czytanie ze zrozumieniem 

9. Aktywne zakończenie:

        a. Wklejka:

        b. https://wordwall.net/pl/resource/6727712/polski/%c5%bcona-modna

    

8.01.2025r. 

Temat: Ignacy Krasicki - biskup, nauczyciel, poeta.

Podręcznik s. 140-142

Cele:

1. Przedstawiam informacje biograficzne o pisarzu 

2. Gromadzę wiedzę o kulturze i historii przydatną do rozumienia utworów Ignacego Krasickiego 

3. Wskazuję w bajce cechy typowe dla epiki, zna cechy gatunkowe bajki 

1. Aktywne wprowadzenie:

        a. Czy znacie maksymę Sapere aude? 

SAPERE AUDE - z łac. „miej odwagę być mądrym”, to maksyma Horacego. Jest to jedno z haseł oświecenia - obok kartezjańskiego "cogito ergo sum" ("myślę więc jestem"). Obie maksymy podkreślały znaczenie i możliwości ludzkiego umysłu, uznawały rozum za najbardziej istotny i twórczy element każdego człowieka. Wyrażenie to rozsławił niemiecki filozof Immanuel Kant, który uczynił z niego dewizę Oświecenia i zawarł w nim orędzie tego procesu historyczno-filozoficznego.

Nieprzypadkowo to właśnie horacjańskie motto Stanisław August kazał wyryć na medalu wręczonym Stanisławowi Konarskiemu w 1771 r.: sapere auso - temu, który odważył się być mądrym. W 1740 roku otworzył w Warszawie elitarną szkołę dla młodzieży szlacheckiej Collegium Nobilium, a następnie doprowadził mimo silnej opozycji do zreformowania całego szkolnictwa pijarskiego w Polsce wg opracowanego przez siebie programu.

        b. Przypominajka: https://www.youtube.com/watch?v=ds0n-2Wk9dE

2. Przygotowanie plakatu Ignacy Krasicki – człowiek i dzieło. (Ignacy Krasicki, oś czasu z komentarzem, wprowadzenie, Jakim był człowiekiem?, s. 140):

        a. Przypomnienie informacji: https://view.genial.ly/5e78a3f20fcfb90d9fa2ecb5/presentation-e-lekcja-wstep-do-bajek-krasickiego

        b. Sprawdź, ile zapamiętałeś: https://wordwall.net/pl/resource/6589969/polski/ignacy-krasicki

7.01.2025r. 

Temat: Zrozumieć przeszłość.

Podręcznik s. 136-139

Cele:

1. Interpretuję dzieła sztuki, dostrzegając charakterystyczne cechy epoki, w której powstały 

2. Zdobywam wiedzę dotyczącą filozofii, historii i sztuki oświecenia 

3. Wyszukuję w tekście popularnonaukowym informacje, porządkuję je i hierarchizuję 

4. Gromadzę i porządkuję materiał rzeczowy potrzebny do opracowania wypowiedzi 

1. Aktywne wprowadzenie:

Ważnym dziełem tego okresu była 35-tomowa Wielka encyklopedia francuska, która ukazywała ówczesny dorobek nauk przyrodniczych i społecznych, a także wiedzę z zakresu techniki i produkcji.

        a. Przyjrzyjcie się różnym wypowiedziom filozofów i odpowiedzcie na pytanie: co mogło być ważne dla ludzi oświecenia? 

Jeana Hubera Obiad filozofów, 1772 rok

 

• Czas skończyć z ciemnotą, trzeba nauczyć ludzi krytycznego myślenia, otwórzmy nowoczesne szkoły, opracujmy podręczniki, a dla starszych piszmy artykuły o polityce, państwie, prawie.

• Naprawić świat możemy dzięki wynalazkom, bo to one uczynią nasze życie łatwiejszym, dlatego musimy eksperymentować.

• Ludzie przez tyle wieków przyzwyczaili się, że jedni są lepsi, a drudzy gorsi, że musimy im przypomnieć podstawowe pojęcia takie jak wolność i godność.

• Nie może być podziałów na panów i niewolników, przecież każdy człowiek jest tak samo ważny, wszyscy mamy te same prawa przypisane nam, ludziom.

• Nikogo nie można prześladować za to, co myśli. Nie można narzucać drugiemu swojego zdania. Dyskutujmy, spierajmy się – tylko tak możemy wymyślić coś ciekawego.

• Krytykujmy tych, którzy nami rządzą, ograniczmy władzę króla, wprowadźmy ustawę, której nawet on będzie musiał przestrzegać.

• Nie bójmy się krytykować duchownych – tego, jak żyją, i tego, do jakiego życia nas przekonują. Piętnujmy zakłamanie i hipokryzję.

• Niech wiara i religia będą prywatną sprawą każdego człowieka. Nie odmawiajmy nikomu prawa do wątpienia w istnienie Boga.

        b. Zapiszcie w punktach wartości ważne dla ludzi oświecenia:

- Poznawanie świata poprzez rozum i doświadczenie                        - Tolerancja

- Wolność wyznania                                                                            - Edukacja

- Równe prawa dla wszystkich                                                            - Rozwój nauki i techniki

- Demokracja i przestrzeganie prawa                                                  - Prawda i moralność   

- Poszanowanie godności i wolności każdego człowieka

2. Zapoznanie uczniów z informacjami na temat nazwy epoki oraz głównych założeń ideowych. (Oświecenie; Jak należy rozumieć nazwę oświecenie? Dlaczego rozum zajął tak ważne miejsce?, s. 136):

        a. Obejrzyjcie filmik: https://youtu.be/lgH0krutnnU

        b. Trochę historii: https://youtu.be/FxziVzc7Y1k

        c. ZAPAMIĘTAJCIE:

                                       Oświecenie inaczej nazywane jest epoką rozumu. 

To okres w dziejach, w którym podkreślano jego znaczenie i kładziono nacisk na zdobywanie wiedzy oraz rozwój. W Europie epoka ta trwała przez cały XVIII w. W Polsce rozpoczęła się w latach 40. XVIII w. Głównymi ośrodkami kulturalnymi były wtedy Francja i Anglia. Język francuski stał się językiem elity intelektualnej i towarzyskiej całej Europy. 

3. Omówienie kontekstu historycznego polskiego oświecenia. (Co się działo w Polsce w czasach oświecenia?; Wybrane osobistości z czasów polskiego oświecenia; s. 137, ćw. 1., s. 139) 

4. Zapoznanie uczniów z informacjami na temat sztuki, architektury i znanych osobistości doby oświecenia. (Sztuka oświecenia, s. 138) 

5. Pogłębienie wiadomości na temat sztuki, architektury i kultury oświecenia:

        a. Ważne pojęcia związane z oświeceniem:

Empiryzm - poznanie świata jest możliwe tylko za pomocą doświadczenia

Deizm - Bóg stworzył świat, ale nie ingeruje w jego funkcjonowanie

 

Ateizm - negowanie istnienia Boga

Racjonalizm - rozum to jedyne narzędzie poznania prawdy. Jedynie to, co można wyjaśnić za pomocą rozumu, jest prawdziwe.

        b. Sztuka: 

Bernardo Bellotto (Canaletto) zasłynął jako wybitny pejzażysta miast, malował widoki Wenecji, Drezna, Wiednia, Monachium i Warszawy – dzięki jego obrazom można odtworzyć wygląd wielu miejsc w Warszawie.

Canale Grande i kościół Santa Maria della Salute (1730)

Ulica Miodowa w Warszawie, 1777

Widok Warszawy od strony Pragi (1770, olej na płótnie)

Elekcja Stanisława Augusta, 1764

    

        c. Muzyka w oświeceniu: Antonio Vivaldi, Jan Sebastian Bach, Józef Haydn, Wolfgang Amadeusz Mozart, Ludwig van Beethoven. 

Posłuchajcie: https://www.youtube.com/watch?v=oy2zDJPIgwc

https://www.youtube.com/watch?v=8xEJKZTgIjs