językpolskiklasa7akpit

poniedziałek, 9 czerwca 2025

10.06.2025r.

Temat: Niezwykły list do Krysiuni.

Cele:

1. Omawiam historię jednej z bohaterek reportażu.

2. Poznaję historię powstania warszawskiego i jego bohaterów.

3. Odczytuję symbole zawarte w liście.

4. Interpretuję wiersze o tematyce powstańczej.

5. Tworzę dedykację.

1. Poznajemy historię:

a. Krysi:

Krystyna Wańkowicz ps. „Anna”, „Hanna” (ur. 9 października 1919 w Warszawie, zm. 6 sierpnia 1944 tamże) – starsza córka pisarza Melchiora Wańkowicza, uczestniczka powstania warszawskiego, sanitariuszka w batalionie Parasol Armii Krajowej, łączniczka kolejno Stanisława Leopolda ps. „Rafał” dowódcy kompanii w tymże batalionie oraz Janusza Brochwicza-Lewińskiego.

Przeczytajcie: https://dzieje.pl/aktualnosci/ostatnie-dni-krystyny-wankowiczowny-opowiesc-gryfa

b. Powstania warszawskiego: https://www.youtube.com/watch?v=Y4fmr6zoNAY

c. Jak wyglądało życie w okupowanej Warszawie?

2. Historia listu:

a. Odnajdźcie w książce list do Krysi napisany przez pisarza. Przeczytajcie go ponownie.

b. Odpowiedzcie teraz na pytania:

Skąd?
Kiedy?
Do kogo?
Przez kogo?
Dlaczego?
Jakie sprawy porusza?
O jakich uczuciach piszącego mówi?

c. Jak rozumiecie zwrot: "Żyjesz, Krysiuniu. Żyjesz i żyć będziesz".

3. Odczytywanie symboli:

a. Zastanówcie się, co oznaczają symbole wykorzystane w liście:

1. Napis na mogile młodych powstańców.

Wielki dębowy krzyż stoi pośrodku. I napis „Tibi – Patria” - Tobie Ojczyzno!

2. Porządkowanie grobów.

3. Przysięga młodych harcerzy.

4. Oczekiwane narodziny dziecka.

b. Zapiszcie w zeszycie notatkę o wykorzystanych przez Wańkowicza symbolach.

4. Pamięć poległym - poznajemy twórczość literacką związaną z powstaniem warszawskim:

a. Spójrzcie na dwa wiersze Anny Świerszczyńskiej "Strzelać w oczy człowieka" i "Jej śmierć ma szesnaście lat":

Anna Świerszczyńska "Strzelać w oczy człowieka"

pamięci Wieśka Rosińskiego

Miał piętnaście lat,

był najlepszym uczniem z polskiego.

Biegł z pistoletem

na wroga.

Zobaczył oczy człowieka,

powinien był strzelić w te oczy.

Zawahał się.

Leży na bruku.

Nie nauczyli go

na lekcjach polskiego

strzelać w oczy człowieka.

Anna Świerszczyńska "Jej śmierć ma szesnaście lat"

Konając we krwi na bruku,

skąd ma wiedzieć, że kona.

Jest tak szczelnie wypełniona młodością,

że nawet jej konanie jest młode.

Nie umie umierać.

Umiera przecież pierwszy raz.

b. Porównaj Krysię Wańkowicz z bohaterami wierszy A. Świerszczyńskiej, wybierz spośród poniższych propozycji same podobieństwa.

*lubili brawurowe akcje i wysokie ryzyko, męczyła ich nuda

*postępowali zgodnie z własnym sumieniem, byli wierni wyznawanym wartościom

*są przedstawicielami całego pokolenia, było wielu takich jak oni

*byli to udzie młodzi, którzy oddali swoje życie w walce za ojczyznę

*ich postawa została zauważona i zachowana dla potomnych w tekstach literackich

*kierowali się chęcią zysku i sławy

c. Wysłuchajcie piosenki: https://youtu.be/sqlPPQM2f7M

d. Czy wiecie, czym jest apel poległych?

e. Przygotuj plan sprawozdania z uroczystości opisanej przez Melchiora Wańkowicza wg punktów:

1. Wyjaśnienie pojęcia - apel poległych;

2. Wezwani do apelu;

3. Czas i miejsce wydarzenia;

4. Uczestnicy apelu;

5. Przebieg uroczystości;

6. Atmosfera.

f. Ważne pojęcie: Non omnis moriar - tzn. Nie wszystek umrę!

g. Przygotujcie żołnierski meldunek dotyczący śmierci Krystyny - podajcie w nim funkcję Wańkowiczówny, nazwę oddziału, datę śmierci; przedstawcie zasługi zmarłej.

5. Aktywne zakończenie:

a. Komu dedykowana jest książka Wańkowicza? Odnajdźcie odpowiednie zdanie.

Książka rozpoczyna się dedykacją: "Przyszłym ekskawatorom".

Ekskawator to urządzenie służące do drążenia w ziemi, dedykacja nawiązuje do wszystkich tych, którzy na światło dzienne wydobywają stare, zapomniane wspomnienia, często bolesne.

b. Napiszcie dedykację dla bliskiej osoby, której podarujesz najnowsze wydanie książki "Ziele na kraterze" Melchiora Wańkowicza. Uzasadnij wybór książki.

środa, 4 czerwca 2025

5.06.2025r.

Temat: Historia pewnego Domeczku - poznajemy reportaż Melchiora Wańkowicza.

Podręcznik s. 128-130

Lektura

Cele:

1. Określam dylematy, z jakimi borykają się bohaterowie powieści, wskazuję ich przyczyny

2. Dostrzegam wartości, które są ważne dla bohaterów utworu

3. Wykorzystuję w interpretacji utworu literackiego oraz jego tytułu wiedzę z zakresu historii

4. Dostrzegam zróżnicowanie środowiskowe języka polskiego, wskazuje przykłady sformułowań familiarnych i określa ich funkcję

5. Gromadzę i porządkuję informacje na temat lektury

6. Zgadzam się z poglądami bohaterów lub polemizuję z nimi (III.1.7)

1. Aktywne wprowadzenie:

a. Spójrzcie na poniższe zdania:

• Rodzice chcą ochronić dzieci przed...

• Rodzice boją się, że ich dzieci...

• Rodzice chcieliby, aby ich dzieci...

• Rodzice pragną nauczyć swoje dzieci...

b. Wybierzcie dwa z nich, zapiszcie je w zeszycie dopisując odpowiednie zakończenia.

2. Zapoznanie z notatką biograficzną o Melchiorze Wańkowiczu oraz tekstem o lekturze. (Melchior Wańkowicz, s. 128; Kilka słów o książce, s. 129):

a. To książka autobiograficzna - reportaż z elementami artyzmu literackiego! Zanotujcie najważniejsze informacje z poniższej notatki:

Książka wspomnieniowa, napisana w 1951 roku, opublikowana w roku 1957, określana jako "epitafium dla córki" Krysi (pseud. Anna) poległej w powstaniu warszawskim, jednej z dwóch ukochanych córek autora.

Utwór ma cechy gawędy i reportażu literackiego.

Ziele na kraterze to powieść autobiograficzna, której akcja rozgrywa się w pierwszej połowie XX w. Bohaterem tego utworu jest rodzina pisarza i jej „domeczek”, czyli willa na Żoliborzu. Każdy domownik ma pseudonim.

Wańkowicz uważany jest za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego reportażu. Jego metoda pisarska porównana została do układania mozaiki z kamyków, którymi są ,,fakty z życia". Obraz rzeczywistości, który jest stwarzany w taki sposób, nigdy nie jest obiektywny (mimo że są w nim obecne prawdziwe postacie i wydarzenia). Ów subiektywizm reportażu pisarz wyjaśnił poprzez odwołanie do prostej obserwacji: promienie słońca, które załamują się w kryształowej karafce z winem, różnym ludziom mogą wydawać się inne (w zależności od zajmowanego przez nich miejsca).

W trakcie lektury poznajemy rzeczywistość, która bezpowrotnie została zniszczona przez II wojnę światową. Oglądamy tamten świat przez pryzmat więzi rodzinnych oraz wpływu atmosfery domu na rozwój młodych bohaterek. Towarzyszymy bohaterom w ich domowych zabawach, wakacyjnych podróżach, podczas odwiedzin u przyjaciół. Przysłuchujemy się ich rozmowom. Dowiadujemy się, co czytali. Na koniec stajemy się świadkami wpływu II wojny światowej na życie rodziny pisarza.

b. Geneza utworu:

Utwór powstał w 1950 r., podczas pobytu pisarza w Stanach Zjednoczonych, u córki Marty i jej męża. W tamtym okresie Wańkowicz na jakiś czas wycofał się z życia publicznego i zarzucił działalność publicystyczną.

c. Gatunek:

,,Ziele na kraterze" to utwór mający cechy wielu gatunków literackich. Przede wszystkim to literacka opowieść o cechach autobiograficznych i pamiętnikarskich, bazująca na życiu rodziny pisarza, ale nie należy jej traktować jako zbioru faktów (autor wielokrotnie je idealizuje i dostosowuje do potrzeb przyjętej fabuły). W utworze znaleźć można także elementy powieści historycznej, pamiętnika czy przewodnika po okresie XX-lecia międzywojennego, a także cechy gawędy.

d. Styl pisarski Melchiora Wańkowicza:

 ogromna ilość opisanych osób i wydarzeń;

 pobieżne charakteryzowanie postaci spoza pierwszego planu;

 stosowanie retrospekcji;

 wplatanie w tok narracji anegdot;

 wplatanie w tok narracji fragmentów listów, artykułów;

 stosowanie języka obrazowego, reporterskiego, dokładne cytowanie wypowiedzi osób

e. O czym jest ta książka? Zapiszcie w punktach.

f. O autorze: https://culture.pl/pl/tworca/melchior-wankowicz

3. Odczytanie fragmentu utworu Melchiora Wańkowicza Ziele na kraterze.

4. Określenie relacji panujących w domu Kinga i uczuć, jakimi darzą siebie członkowie rodziny. (ćw. 1.–3., s. 130):

a. Kto jest kim? Rozwiążcie zadania na karcie pracy:

5. Charakterystyka języka rodzinnego – wskazanie funkcji poszczególnych zwrotów. (ćw. 4., s. 130)

6. Interpretacja słów bohaterów na temat wychowania dzieci. (ćw. 5., s. 130)

7. Interpretacja tytułu powieści Ziele na kraterze. (ćw. 6., s. 130):

a. Przypomnijcie, czym jest metafora?

b. Jak rozumiecie tytuł utworu?

8. Znany motyw - tęsknota za dawnym światem:

a. Zapiszcie wnioski na podstawie poniższych notatek:

Podróż Kinga z Tili przez Kresy (z ojcem wyruszyła tylko jedna z córek, druga wolała w tym czasie odbywać wiejskie praktyki) to czas rozważań nad stanem Kresów, gdzie zapomina się o różności kulturowej zamieszkujących je narodów. Dworek szlachecki znajduje się w otoczeniu przyrody (zapachy i dźwięki natury, lipy pachnące miodem, lasy pełne grzybów). Pan Pisanko jest człowiekiem niezwykle gościnnym. Narrator, opisując dwór pana Pisanki, zwraca uwagę na znaki upływu czasu. Widzi potarganą ceratę, pełne muchołapki, brudny obraz, na którym ledwo da się rozpoznać poszczególne elementy. Dostrzec można tutaj schyłkowość świata ("Zanurzaliśmy się coraz bardziej w ten świat znikający, tający w oczach, jak znika śnieg pod zalewem burych wód totalizmu").

"Pan Tadeusz" - nawiązania do lektury w reportażu:

- Litwa

- dworek szlachecki w otoczeniu drzew, zapachy i dźwięki natury, bliskość przyrody

- schyłkowość świata (Zanurzaliśmy się coraz bardziej w ten świat znikający, tający w oczach, jak znika śnieg pod zalewem burych wód totalizmu.)

- gościnność gospodarza

- lasy pełne grzybów - bohaterowie jedzą wielkie borowiki

- obrazy wielkich Polaków na ścianie - tutaj hetmana Czarneckiego

Fraszka "Na lipę" - ten fragment natomiast przywodzi na myśl czarnoleską lipę Jana Kochanowskiego:

Prawa to ściana lip była, nierozrosłych, jako to bywa, kiedy w pojedynkę stojąc, lipa

miodem pachnie i pszczołami brzęczy, jeno w mur, w linię, w pion przez zabiegliwego o prawnuki przodka sadzonych, ścisłych, strzelistych, w niebo wdanych, koronami zasklepionych, równych jak strzała.

b. Jakie inne motywy literackie odnajdujecie w lekturze?

9. Historia "Domeczku":

a. Co wiemy o domu Wańkowiczów? Zapiszcie w formie mapy myśli najważniejsze informacje.

b. Czym jest Domeczek dla mieszkańców?

10. Aktywne zakończenie:

a. Sprawdź się: https://www.quizme.pl/quiz/start/775570080

wtorek, 3 czerwca 2025

4.06.2025r.

Temat: Odpowiednie dać rzeczy słowo. Do czego służą synonimy, antonimy, wyrazy wieloznaczne i homonimy?

Podręcznik s. 294-296

Cele:

1. Dostrzegam zróżnicowanie języka (słownictwo potoczne/ogólne)

2. Rozróżniam synonimy i antonimy oraz wyrazy wieloznaczne, umiem je stosować

3. Rozumiem znaczenie homonimów

4. Rozpoznaję styl potoczny

5. Samodzielnie prezentuję wyniki swojej pracy

6. Rozwijam umiejętność krytycznego myślenia

1. Aktywne wprowadzenie. (Na rozgrzewkę, s. 294)

2. Przypomnienie, czym są synonimy, antonimy i wyrazy wieloznaczne:

a. Wklejki:

WYRAZY WIELOZNACZNE:

Przykładowo słowo AGENT można definiować na trzy sposoby:

1. <<przedstawiciel jakiejś firmy>>,

2. <<tajny pracownik policji lub służb specjalnych>>,

3. <<pracownik obcego wywiadu>>.

Wszystkie te znaczenia łączy część wspólna wskazująca, że chodzi o kogoś, kto pracuje dla jakiejś firmy, instytucji organizacji, jednak pozajej siedzibą, głównymi strukturami.

3. Ćwiczenie umiejętności poprawnego posługiwania się synonimami, antonimami i wyrazami wieloznacznymi. (ćw. 1.–6., s. 294–295):

a. Ćwiczenia: